Trwa remont jednego z najcenniejszych zabytków Łęcznej. Wielka Synagoga przy ul. Bożniczej, pochodząca z połowy XVII wieku, jest jedną z najlepiej zachowanych na Lubelszczyźnie. Wewnątrz znajduje się Aron ha-Kodesz oraz unikalna w skali kraju czterokolumnowa bima dekorowana sztukaterią o cechach późnego renesansu i polichromią. Przez lata stała pusta i niszczała. Teraz wreszcie dostaje nowe życie.
Skąd pochodzi budynek i kto jest jego właścicielem?
Synagoga nigdy nie należała do miasta Łęczna. Wybudowana w 1655 roku, po II wojnie światowej służyła jako Muzeum Regionalne. Od 2014 roku obiekt pozostawał nieużytkowany, co powodowało postępującą degradację. Właścicielem budynku jest Fundacja Ochrony Dziedzictwa Żydowskiego - organizacja, której statutowym celem jest właśnie ochrona i rewitalizacja tego rodzaju obiektów. To ona użyczyła synagogę miastu Łęczna - i to ona wyraziła zgodę na remont oraz nową funkcję budynku. Bez tej zgody żadne prace by się nie odbyły.
Warto to podkreślić wyraźnie: nie chodzi o przejęcie cudzego mienia, lecz o wspólne działanie właściciela i samorządu na rzecz ratowania zabytku. We współpracy z Urzędem Miejskim w Łęcznej Fundacja Ochrony Dziedzictwa Żydowskiego planuje przeznaczyć dawną synagogę na ośrodek edukacyjno-kulturalny.
Co powstanie w synagodze?
Budynek Dużej Synagogi przejdzie gruntowną rewitalizację, dzięki której będzie mógł pełnić rolę szeroko pojętego Centrum Dialogu Międzykulturowego. Główną rolą odnowionego budynku będzie funkcja biblioteczna - swoją siedzibę znajdzie tutaj Miejsko-Gminna Biblioteka Publiczna. Na parterze i piętrze znajdą się pomieszczenia czytelni i wypożyczalni, a w piwnicy sale wystawiennicze do prezentacji eksponatów związanych z historią ziemi łęczyńskiej. Cały obiekt będzie dostępny dla osób z niepełnosprawnościami.
Dotychczasowe pomieszczenia w tzw. małej synagodze okazały się niewystarczające. Od wielu lat miasto szukało nowego, odpowiedniego obiektu. Naturalnym wyborem stała się sąsiednia duża synagoga, w której przez dziesięciolecia mieściło się muzeum regionalne oraz biblioteka - wyjaśniał burmistrz Leszek Włodarski.
Skąd pieniądze i ile kosztuje remont?
To kluczowe pytanie dla każdego, kto troszczy się o miejski budżet. Całkowity koszt przebudowy wynosi niespełna 11 milionów złotych - ale aż 82 procent środków pochodzi z funduszy zewnętrznych. Gmina Łęczna pozyskała na ten cel niemal 8 milionów złotych z funduszy Unii Europejskiej oraz ponad 1 milion złotych z Budżetu Państwa. Wkład własny samorządu wyniesie jedynie niespełna 2 miliony złotych.
Co więcej, Gmina Łęczna uzyskała najwyższą ocenę w naborze i największe dofinansowanie spośród zgłoszonych projektów.
Innymi słowy - Łęczna pozyskała na remont zabytkowego budynku zewnętrzne środki, których bez tego projektu by nie otrzymała i robi to za zgodą właściciela obiektu.
Historia zobowiązuje
Podczas II wojny światowej hitlerowcy zdewastowali synagogę i urządzili w niej magazyn. Niszczejący po wojnie budynek miał zostać rozebrany, ale nie było na to pieniędzy. Przetrwał. To unikalny zabytek na skalę Polski. Przyjeżdżają tu wycieczki ze świata - mówiła dyrektor biblioteki Monika Mazurkiewicz. Teraz, po dekadzie niszczenia przez czas i wilgoć, zabytek zostaje uratowany i otwarty dla wszystkich mieszkańców.
Remont ma zakończyć się w 2027 roku. Łęczna zyska nowoczesną bibliotekę w jednym z najcenniejszych historycznie budynków w regionie - i zrobi to za cudze pieniądze, we własnym zabytku, za zgodą jego prawnego właściciela. Trudno o lepszy przykład tego, jak samorząd powinien dbać o dziedzictwo swojego miasta.
fot.: leczna.pl